Wat is de bansuri?
De bansuri is een fluit van één stuk bamboe. Je houdt hem opzij en blaast over een gat dicht bij één uiteinde, en zijn stem is zacht, luchtig en warm, een beetje zoals wind in de bladeren.
Een buis, een paar gaten en je adem
Een bansuri heeft geen kleppen en geen bewegende delen. Eén uiteinde is dicht. Daar vlakbij zit het blaasgat, en verderop de vingergaten: meestal zes, soms zeven.
Als je over het blaasgat blaast, splitst je adem zich op de rand, en de lucht in de buis gaat trillen. Dat trillen is de toon. Dek alle gaten af en de trillende lucht is lang, dus de toon is laag; til je vingers een voor een op en de lucht wordt korter, dus de tonen stijgen.
Blaas iets sneller, met dezelfde vingers, en de fluit springt naar het volgende octaaf. Je adem is een deel van het instrument.
Maten en stemmingen
Er zijn bansuri's in allerlei lengtes. Een lange speelt laag en rustig; een korte speelt hoog en helder. Elke bansuri is genoemd naar zijn toonsoort, de toon die voor hem als thuis voelt.
Een lange, lage bansuri kan langer zijn dan de arm van een kind. Voor kleine handen is een kortere, hogere fluit makkelijker, omdat de gaten dichter bij elkaar zitten.
Een lange geschiedenis
In India speelt men al heel lang op bamboefluiten, en de fluit komt voor in oude verhalen en kunst. De god Krishna wordt vaak afgebeeld terwijl hij er een bespeelt, en zijn fluit zit in veel liederen en schilderijen.
Eeuwenlang was de bansuri vooral een volksinstrument, bespeeld door herders en in dorpen. In de twintigste eeuw bracht Pannalal Ghosh (1911–1960) hem naar het klassieke concertpodium: hij speelde langere fluiten met een diepere stem, en hij geldt als degene die voor sommige raga's een zevende gat toevoegde. Sindsdien is de bansuri een van de stemmen van de klassieke Hindoestaanse muziek, en ook van filmmuziek, volksmuziek en nog veel meer.
In het zuiden van India speelt een naaste verwant, de venu, de klassieke Karnatische muziek.
Waarom hij een goede vriend is voor een kind
Een bansuri vraagt je om rustiger aan te doen. Voor elke melodie komt eerst één lange toon, en die vinden betekent luisteren naar je eigen adem. Veel kinderen vinden dat rustige, stille moment het mooiste van alles.